Yaşantımızın yaklaşık 1/3’ lik kısmını oluşturan uyku tüm canlıların hem bilişsel hem de fiziksel yenilenmesi için gerekli olan olmazsa olmaz fizyolojik bir süreçtir. Uyku sırasında her an geri döndürülebilecek seviyede bir bilinç kaybı ve tüm istemli kaslarımızda neredeyse sıfıra yakın tonus kaybı gözlenir.

Uyku parmak izi gibidir ve her bireyin uyku mimarisi farklı özelliklere sahiptir. Sağlıklı uyku dikkat, hafıza, karar verme, öğrenme, sorunları çözme kabiliyeti ve muhakeme yeteneği gibi bilişsel aktivitelerimizin sürekliliğinin sağlanmasında ve bunun yanısıra fiziksel olarak kendimizi zinde hissetmemizi sağlamaktadır.

Özellikle son yıllarda yapılmış birçok çalışmada gösterildiği gibi uyku fizyolojimizdeki herhangi bir değişikliğe ya da aksaklığa neden olan tüm uyku hastalıkları hem duygusal, bilişsel yetilerimizde hemde günlük yaşam aktivitelerimizde ve işlevselliğimizde olumsuz sonuçlara neden olmaktadır.

Uyku mimarisini bozan uyku bozukluğu kadar önemli olan başka bir noktada uyku hijyenidir. Uyku hijyeninde hem bireyle ilgili iç (endojen) faktörler hem de bireyi etkileyebilecek dış (eksojen) faktörler önem kazanır.

Uyku hijyeninin düzenlenmesinde sabah uykudan kalkış ve akşam yatağa giriş saatlerinin belirlenmesi, gece ışığa maruziyetin azaltılması, gündüz uyuklamalarından kaçınılması, akşam saatlerinde egzersiz yapılmaması, sigara, alkol, kafeinden uzak kalınması, yatmadan önce açlık ve aşırı tokluk olmaması gibi önemli faktörlere dikkat edilmesi gerekmektedir.

Bu faktörler ile birlikte ayrıca yatak odası ve yatak, uyumak için uygun yapıda olmalıdır. Uyku için yatak odası dışındaki mekanlar kullanılmamalıdır.Yatak odası sadece uyumak için kullanılmalı ve uyku için gerekli olan ısı, ses, ışık yönünden izolasyonu elverdiği ölçüde uygun olmalıdır.

Daha öncede yapılmış olan bazı çalışmalarda gösterildiği gibi özellikle iskelet sistemi ile ilgili kronik rahatsızlığı olan (romatizmal hastalıklar, skolyoz, servikal ve lomber disk hernisi vb.) bireyler için yatak kalitesinin önemi daha belirgindir.

Yatak ve yatak odası kadar kullanılan yastığında uyku kalitesine etkisi bulunmaktadır. Özellikle sırt ve boyun ağrısı olan bireylerde yastık boyutu, sertliği ve yüksekliği keza yine gastroösofagial reflüsü olan bireyler içinde yastık yüksekliği önem kazanmaktadır.

Herkesin kolaylıkla yapabileceği uyku hijyenindeki bu basit düzenlemeler ile özellikle uyku kalitesi arttırılabilmekte ve günlük yaşantımızda hem sosyal hem de iş hayatımızdaki performansımızı önemli ölçüde değiştirmektedir.